Joomla Software Template

ASYA VE MISIRDA KURULAN İLK UYGARLIKLAR

         MEZEPOTAMYA: İlkçağın ilk ve en önemli uygarlıklarının geliştiği bölgedir. Mezepotamya, Fırat ve Dicle nehirleri arasında kalan bereketli toprakları ifade eder. Sümerler, Elamlar, Akatlar, Babiller, Asurlular uygarlıkları mezepotamya uygarlıklarıdır.

         Sümerler: Şehir devleti kurmuşlar. Merkeziyetçilik ve mutlakiyetçilik vardır. Çivi yazısını icat ettiler. İlk hukuk devletidir. Tarihte bilinen ilk yazılı kanunlar Urgakina tarafından hazırlandı. Sümerler, edebi metinler yazmışlardır.  Gılgamış destanı, Tufan menkıbesi… matematik, geometri ve astronomi alanında temel teşkil eden çalışmalar yapmışlardır. İlk gözlemevini kurup burçları bulmuşlardır. Düzenli posta örgütleri kurmuşlar. Sümerler, köleci bir toplumdur.

         Akadlar: Samiler kurmuşlardır. Akadlar, Sümer uygarlığını ön Asya’ya yaymışlardır.

         Elamlar: Sümerleri yıkan toplumdur.

         Babiller : Kral Hammurabi 282 maddelik kanun hazırladı. Mutlak krallık denilen devlet yönetiminin ilk örneğidir. Babil’in asma bahçeleri, Babil kalesi üstün sanat değeri taşır.

         Asurlular: Kayseri yakınlarında Kaniş’te(Kültepe).Anadolu’da ticaret kolonileri kurmuşlardır.  Karum denilen pazar yerleri ve suvari birlikleri kurmuşlardır. Başkent Ninova’da saray ve tapınak yapmışlardır.

         ÇİN UYGARLIKLARI : Tunguz, Türk, Moğol ve Tibet kültürüdür. Resim yazısı, 11.YY’da Mürekkep, 200 yılında Kağıt, M.S.8.YY’da Matbaayı bulmuşlardır. Toprak eşya ve ipek yapımında ustalaşmışlar bunları ipek yolu ile batıya aktarmışlardır. Türk akınlarından kurtulmak için Çin Seddini yapmışlardır. Hun ordu kıyafetlerini kullanmışlar, barut ve pusulayı icat etmişlerdir.

         Hint Uygarlığı: Kast sistemi; Sint medeniyetine son veren asilerin başlattığı sistemdir. Bu kast sistemi Hindistan’ın millet haline gelmesini engellemiştir.

         İskit Uygarlığı : Kadın egemenliğine dayalı bir toplumdur. At, bu kültürde önemlidir. Üzengi ilk defa İskitler tarafından kullanılmıştır.

         İran Uygarlığı : İran uygarlığı, Medler ve Persler tarafından gelişmiştir. Ülke satraplık denilen eyaletlere bölünmüştür. Medler, Ticareti canlandırdılar. Posta örgütü kurdular. Düzenli ve güçlü ordu birlikleri kurdular. Dinleri Zerdüşlük (Ateşe tapan)

         Fenike Uygarlığı : Tüccar bir kavimdir. Gemicilik sanatı gelişmiştir. Latin alfabesinin temelini oluşturdular. Fildişi işlemesi ve camı buldular.

         İbraniler: Hz.Musa zamanında Kudüs’ü başkent yaptılar. Tarihte ilk tek tanrılı inanca sahip toplumdur. Bu dinin yalnız İbrani halkına gönderildiğine inanırlar. Bunun sonucu Musevilik dünya dini olamamış, buna karşılık Musevilerin, eriyip yok olmasını önlemiştir.

         ANADOLU UYGARLIKLARI : Hitit (Eti), Frigya, Lidya, İyon, Urartu uygarlıkları kurulmuştur. İlk bölgesel yönetimler orta asya kökenli proto Hititler tarafından kurulmuştur. Yerleşim merkezleri:

Çanakkale    : Truva                                    Burdur            :  Hacılar

Çorum          : Alacahöyük                          Antalya: Karain

Yozgat         : Alişar                                    Konya  : Çatal höyük

         Hititler (M.Ö.2000-M.Ö.1200): Kafkasya’dan gelerek Kızılırmak çevresine yerleştiler. Başkenti Hattuşaş’tır (Boğazköy) Hititler, Anadolu da ilk merkeziyetçi krallığı kurdular (Pankuş). Tarihte bilinen ilk meclisi kurdular. Hitit hiyerogrif yazısını kullandılar. İlk tarih yazmacılığı örneklerini verdiler. Anal denilen yıllıklara kayıt yaptılar. Kanunları tabletlere yazdılar. Mısır ordusu ile tarihin ilk büyük meydan muharebesi olan kadeş savaşını ve kadeş anlaşmasını yaptılar. Tarihin en eski ve önemli anlaşması kadeş anlaşmasıdır. Anlaşmanın bir metni Mısır da karnak tapınağında, diğeri Boğazköy de ki Eti devlet arşivinde bulunmuştur.

         Frigya (M.Ö.1200-M.Ö.676) : Frigyalılar, trak kökenli bir kavimdir. Başkenti Gordion’dur. Ekonomileri tarıma dayanıyor. En büyük tanrısı kibale, en ünlü hükümdarı Milas’tır. Kaya mezarları ünlüdür. Geçmeli mobilya yapmışlardır.

         Lidya (M.Ö.680-546): Gediz ve Menderes ırmağı civarında kurulmuştur. Başkenti Sard’dır. Batı kültürünün etkisinde kalmışlardır. Kimmerler’i Anadolu’dan çıkardılar. Sard’dan Elam’da sus şehrine kadar uzanan, en eski ticaret yolu “Kral Yol”unu yaptılar. Tarihte ilk kez para kullanan toplumdur. Paranın icadıyla ticaret hacmi artmıştır. Ücretli askerlerden oluşan ordu kurdular. Savaşta med’lere yenildiler ve pers’ler tarafından tarih sahnesinden silindiler.

         İyon (M.Ö.1200-334): Aka’ların İzmir civarına yerleşerek yerli halkla meydana getirdiği uygarlıktır. İyonlar uygarlıkta çok ileri gitmişlerdi. İlk kez demokratik yönetim oluşturdular. Mimaride İyon düzeni olarak bilinen yapı tarzını oluşturdular. Matematikte: Tales ve pisagor, Fizikte; Aneksinemes, Tıpta; Hipokrat, Tarihte; Heredot, Şiirde; Şair Homeros, Felsefede; millet okulunun kurucusu iyonlardır. Yunan kültürünün oluşmasında İyon’lu bilginlerin katkısı vardır. Persler tarafından yıkılmıştır.

         Urartu (M.Ö.900-600) : Başkenti Van Tuşba’dır. Sulama kanalları yaparak tarımı geliştirdiler. Kale, saray, tapınak yapmışlardır. Kabartma kaya oymacılığı, maden işlemeciliğinde ileri gitmişlerdir. Med’ler tarafından yıkılmışlardır.

         EGE UYGARLIKLARI: Girit, miken, yunan

         Girit Uygarlığı : Ege bölgesindeki en eski uygarlıktır. Coğrafi konumu. Knossos rasayı Girit’in en önemli sanat eseridir. Ticaret ve denizcilikle uğraşmışlardır. Tiyatro ve kanalizasyon tertibatı kurmuşlardır. Günümüze ulaşan kabartma freskler dikkat çekicidir.

         Miken Uygarlığı : Mora yarımadasının doğunda miken uygarlık merkezidir. Krallar için yapılan kuyu mezarlar, trins ve miken şatoları eserleridir. Miken kralı Aga Memun’un Truva’yı alış öyküsü Momerosun ilyada destanında anlatılmıştır.

         Yunan Uygarlığı : Isparta, Atina, Korint, Tebai,… küçük şehir devletlerinden kurulmuştur. Demokratik bir toplum yapısı oluşturulmuştur. Drakon ve solon kanunlarıdır. Ege, Akdeniz ve Karadeniz de koloniler kurdular. M.Ö.5.YY siyasi, sosyal ve kültürel alanlarda geliştiler. Helen klasik çağı. Tarihçi Heredot ve Tukidides bu devirde yaşadı. Akademi ve okulların kurulmasıyla, bilimsel çalışmalar yapıldı. Aristo, bütün yönetim şekillerini incelemiş; monarşi, Aristokrasi ve Demokrasi olarak üç’e ayırmıştır. Mimari de iyon, dor korint etkisinde kalmışlardır. Dört yılda bir olimpiyat düzenlemişlerdir.

         Helenizm Uygarlığı : Yunanistan’ın dışında, yunan etkisiyle gelişmiş olan uygarlığı Helenizm adı verilir. Makedonya kralı İskender Doğu-Batı sentezinde dünya devleti kurmak istemiştir. İskenderiye ve Bergama da büyük kütüphaneler, Antakya da bilim merkezi kurulmuştur.  Arşimet, Matematiğin; Öklit ve Apollonios, Geometrinin temelini atmışlardır. Eratosten dünyanın çevresini hesapladı. Anatomi bilgisi (İnsanın fiziki yapısını inceleyen bilim) gelişti.

         Roma Uygarlığı: İtalya’da doğmuştur. (375 Kavimler Göçü) 395’te Kavimler Göçünün etkisi ile ikiye bölünmüştür. İlk çağın en büyük köleci devletidir. Hristiyanlığı resmi devlet dini yapmışlardır.  Aristokratlarla (Particiler) halk (Plep) arasında ki sınıf mücadelesi sonucunda 12 Levha Kanunları çıkarılmıştır. Latince bilim kültür dili olarak Akdeniz’e yayıldı. Yunan ve Helen uygarlıklarının geliştirerek Avrupa’ya yayılmasını sağlamışlardır. Lejyon adı verilen askeri birliklerden daimi ordu kurmuşlardır.