TÜRKİYE CUMHURİYET MERKEZ BANKASI ve EKONOMİ İLE İLGİLİ ÖNEMLİ KAVRAMLAR

EKONOMİ İLE İLGİLİ ÖNEMLİ KAVRAMLAR

1930 yılında kurulan Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasının İşlev ve görevleri şunlardır:
Para politikasına yön vermek
Hazine adına bankacılık işlemlerini yapmak
Döviz kuru rejimini belirlemek Finansal sistemin istikrarını sağlamak Faiz oranlarını belirlemek Para arzının kontrolünü sağlamak Reeskont politikası Zorunlu karşılık oranı politikası Açık piyasa işlemleri Banknot basmak
Para; altın rezervlerinin ve piyasa senetlerinin karşılığını oluşturmak, memur maaşlarını ödemek ve hazine giderlerini karşılamak amaçlarıyla basılır.

Deflasyon, fiyatlar genel düzeyindeki sürekli düşmedir.
Enflasyon; fiyatlar genel düzeyinin etkili bir şekilde devamlı yükselmesi nedeniyle paranın sürekli olarak değer kaybetmesi, bunun sonucu olarak da tüketicilerin satın alma gücünü yitirmesidir.
Revalüasyon, hükümet kararı ile bir ülke parasının diğer ülkelerin paraları
karşısında değer kazanması sürecidir.
Devalüasyon, bir ülkede yaşanan enflasyon nedeni ile o ülkenin para biriminin yabancı paralar karşısında değer kaybetmesidir.
Stagflasyon; bir ekonominin, aynı anda hem işsizlik hem de enflasyon içinde bulunması durumunu ifade eder.

ULUSAL RESMİ KURULUŞLAR

MİLLİ EĞİTİM VAKFI
– Milli Eğitim Vakfı Milli Eğitim Bakanlığına bağlı her kademe ve türdeki eğitim kurumlarında, eğitim ve öğretimin; toplum ve kişilerin ekonomik, sosyal ve kültürel ihtiyaçlarını karşılayacak nitelik ve niceliğe ulaşması için, maddi ve manevi katkıda bulunmak ve bu amaçla yeni kaynaklar sağlamak amacıyla faaliyetlerde bulunur.
– Vakfın yönetim kurulu başkanı İhsan Özçukurlu’dur.
– Vakfın genel başkanı Nimet Çubukçudur.
– 1981’den bu yana tüm milli eğitim bakanlan vakfın genel kurul üyesidir.
– Türk Kızılayı toplumun güç ve kaynaklarını harekete geçirerek insan saygınlığının korunması doğrultusunda her koşulda, yerde ve zamanda muhtaç ve korunmasız insanlara yardım etmek ve toplumun afetlerle mücadele kapasitesinin geliştirilmesini desteklemek misyonu İle faaliyetlerde bulunur. Türk Kızılayı genel başkanı Ahmet Lütfi Akar’dır.
– Yeşilay Türkiye’deki ahlaki ve kültürel bir kalkınma atmosferi içinde, alkollü içki, sigara ve uyuşturucu madde kullanımını, özel sektör ve devlet organları ile de iş birliği yaparak en az miktara indirmek amacıyla faaliyetlerde bulunur. Yeşilay genel başkanı Muharrem Balcıdır.

AKUT (ARAMA KURTARMA DERNEĞİ)

Arama Kurtarma Derneği, dağ ve diğer doğa kazalarında, doğal afetlerde, yetkili ve imkanı dahilinde tüm koşullarda, zor durumda kalmış, yardıma ihtiyacı olan, yardım talep eden herkesin yardımına koşan, bunu yaparken eğitimli, disiplinli, standartları yüksek ekip ve ekipmanlar kullanan, toplumu bilgilendiren, eğiten, siyaset ile uğraşmayan, tamamen gönüllülük esasına dayalı bir sivil toplum kuruluşudur.
AKUT Yönetim Kurulu başkanı Nasuh Mahruki’dlr.

ENERJİ PİYASASI DÜZENLEME KURUMU

Düzenleme Kurumu elektriğin, doğal gazın, uyumlu şekilde kullanımına sunulması

RADYO VE TELEVİZYON ÜST KURULU
– Radyo ve Televizyon Üst Kurulu; yurt içinde
gerçekleştirilecek radyo ve televizyon yayınları için milli siyasete uygun ilkelerin tespit edilmesi, kanunda belirtilen görev ve esasların uygulanması; gözetim, denetim ve değerlendirilmesinin yapılması amacıyla kurulmuştur.
– Kurulun başkanı Davut Dursun’dur.
ULUSAL GÖNÜLLÜ YARDIM KURULUŞLARI
TÜRK EĞİTİM GÖNÜLLÜLERİ VAKFI
Türk Eğitim Gönüllüleri Vakfı 7-16 yaş arası çocukların cumhuriyetin temel ilke ve değerlerine bağlı, akılcı, sağduyulu, öz güven sahibi, düşünen, sorgulayan, kendi iç yaratıcılığını harekete geçirebilen, barışçı, farklı düşünce ve inançlara saygılı, insan ilişkilerinde cinsiyet, ırk, din, dil farkı gözetmeyen bireyler olarak yetişmesine katkıda bulunacak eğitim programları ile etkinlikler oluşturmak ve uygulamak amacıyla faaliyette bulunur.
Vakfın başkanı Oktay Özinci’dir.
Türkiye Erozyonla Mücadele, Ağaçlandırma ve Doğal Varlıkları Koruma Vakfı doğal varlıkların ve çevre sağlığın korunması, erozyonla mücadele, toprak örtüsü ile toprağın korunması ve
TEMA Vakfı genel müdürü Mehmet Serdar Sarıgül’dür.

TİCARET BİRLİĞİ (EFT)

NORDİK KONSEYİ
– 1952 yılında Danimarka, Finlandiya, İzlanda, Norveç ve İsveç tarafından kurulan, askeri amaçlı olmayan, ekonomik ve sosyal dayanışma amaçlı birliktir.

TİCARET BİRLİĞİ (EFTA)
– Avrupa Birliğine bir alternatif olarak 3 Mayıs 1960 ta kurulmuştur.
– Günümüzde 4 Avrupa ülkesinin üye olduğu bir uluslararası ticaret örgütüdür. Kurucular dahil üyelerinin çoğu EFTA’ dan ayrılarak AB’ye girmiştir.
– Merkezi Cenevre’dedir.
– Genel sekreteri Kâre Bryn’dır.
-Üye ülkeler; İsviçre, Norveç, Lihtenştayn ve İzlanda’dır.

ARAP PARA FONU (AMR
– Arap Para Fonunu kuran antlaşma 13 Şubat 1977de yürürlüğe girmiştir.
– Fon bölgesel ve hükümetler arası, bağımsız hukuksal yapısı olan bir kuruluştur.
– Kuruluşun amaçları, üye ülkeler arasında para
politikalarının koordine edilmesi, para ve mal hareketlerinin serbestleştirilmesi, ticaret ve ödemeler konularındaki kısıtlamaların ortadan kaldırılması, kısa ve orta vadeli ffonu ile ödemeler dengesizliklerinin giderilmesi ve üye ülkele arasında sermaye hareketlerinin teşvik edilmesidir.
–  20 Arap ülkesi fona üyedir.
– Üye ülkeler; Cezayir, Bahreyn, Mısır, ırak, Ürdün, Kuveyt, Lübnan, Libya, Ras, Umman, Filistin, Katar, Suudi Arabistan Somali, Sudan, Suriye, Tunus, Birleşik Arap Emirlikleri ve Yemen Cumhuriyetidir.

AVRUPA BİRLİĞİNİN HEDEFLERİ

– Tek Avrupa pazarı kurmak
– Ekonomik ve sosyal bütünleşmeyi güçlendirmek ve üyelerin ekonomik politikalarını yaklaştırmak
– Ekonomik ve parasal birlik oluşturmak

– Ortak bir dış politika ve güvenlik politikası uygulamak

– Avrupa vatandaşlığı kavramını oluşturmak

– Hukuk ve iç işleri alanında daha sıkı iş birliği gerçekleştirmek

– insan haklarını topluluk hukukunun genel ilkesi olarak kabul etmek

– Topluluk müktesebatını (hukuksal düzenlemeler bütünü) korumak ve buna uygun faaliyet gözetmek

ÜLKELERİ (ÇELİŞMİŞ 8 ÜLKE)
– Amerika Birleşik Devletleri, İngiltere, Fransa, Almanya, İtalya, Japonya, Kanada ve Rusyadan oluşmaktadır.
– En son katılan ülke Rusyadır. Rusya’nın katılımından önce C-8 ülkeleri, C – 7 ülkeleri olarak bilinmekteydi.

TÜRKIYE NIN ÜYESİ OLUP KURUCUSU OLMADIĞI NATO (KUZEY ATLANTİK ANTLAŞMASI)

4 Nisan 1949’da Sowyet Sosyalist Cumhuriyetleri Birliği’nin yayılmacı politikasına karşı Batılı 12 ülke tarafından kurulmuştur. Kurucu üyeleri; ABD, İngiltere, Fransa, Kanada, İtalya, Norveç, Danimarka, Belçika, İzlanda, Hollanda ve Lüksemburg’tur, Türkiye 1952’de Kore’ye asker gönderdikten sonra 1952’de NATO’ya alınmıştır.
– Genel sekreteri Anders Fogh Rasmussen’dir.
– 28 üyesi vardır.
– Resmî dilleri İngilizce ve Fransızcadır.
– Merkezi Brüksel’dedir.
– Avrupa Birliğine üye olup NATO’ya üye olmayan ülkeler; İrlanda, Avusturya, İsveç, Finlandiya, Malta ve G.Kıbrıs’tır.
– NATO Örgütleri; NATO Konseyi, Savunma Planlama Komitesi, Sekreterlik,  NATO Asamblesi ve Askerî Komitedir.
–  Türkiye, NATO üyeliği altında Avrupa kıtası dışında İlk kez Afganistan’da görev üstlenmiş ve bu görev bünyesinde Afganistan’daki iSAF’ın (Uluslararası Güvenlik ve Yardım Kuvveti) komutasını Avrupa Kolordusundan 2005’te devralmıştır
– Batı Avrupa Birliği NATO’nun kuruluşu öncesi, güvenlik alanında Avrupa’da hükümetler arası iş birliğini geliştirmek amacıyla 17 Mart 1948’de gerçekleştirilen Brüksel Antlaşması ile kurulmuştur.
–  Birliğin bugünkü amacı, Avrupa’nın savunmasında Avrupalıların rolünü artırmaktır.
–  Merkezi Brüksel’dedir.
– Batı Avrupa Birliği, 10 üye ülke, 6 ortak üye ülke,
– 5 gözlemci üye ülke ve 7 ortak iş birliği üyesinden oluşmaktadır.

ÜLKELERİ (GELİŞEN SEKİZ ULKE)

Bangladeş, Endonezya, İran, Malezya, Mısır, Nijerya, Pakistan ve Türkiye arasında; kalkınmada iş birliğini sağlamaya yönelik kurulan, uluslararası bir organizasyondur.

AVRUPA GÜVENLİK İŞ BİRLİĞİ TEŞKİLATI (ACIT)
– 1970’li yılların başında soğuk savaş koşullarındaki Avrupa’nın bölünmüşlüğüne son verilmesi, güvenlik ve istikrarın sağlanması ve katılan devletler arasında bu amaca yönelik iş birliğinin geliştirilmesi düşüncesiyle kurulmuş teşkilattır.
-Resmi dili İngilizce’dir.
-Merkezi Viyana’dadır.
– 56 üyesi vardır.

Depremler

Yer kabuğundaki gerilimlerin birdenbire boşalması sonucu meydana gelen titreşim hareketleridir. Şiddetli depremler yerkabuğunda da önemli değişiklikler yapar.

Dağ oluşumu : (Kıvrılmalar ve kırılmalar)
Dağların oluşumu, iç kuvvetlerle mümkün olur demiştik. Dış kuvvetler yeryüzünü aşındırır. Aşındırılan parçalar denizlerde ve deniz kıyılarında biriktirilir. Yer kabuğunun esnek olduğu bölgelerdeki bu birikme alanlarına jeosenklinal denir. Böylece bu genç tortular, basınç etkisiyle kıvrılarak dağlan oluşturur. Bunlara genç kıvrım dağları diyoruz.
Ancak eski kara parçaları ve eski kıtalar, bu basıncın etkisi ile kıvrılamazlar. Bu tür alanlarda, basınç şiddetli olursa kırılmalar meydana gelir. Bu kırıkların iki parçası arasında yükselti farkı oluşursa, yanı kırık alanın bir bölümü yüksekte diğer bölümü alçakta kalırsa bu tür kırıklara fay denir. İki fay arasında oluşan yükseltilere horst,  iki tay arasında oluşan çukurluklara graben denir.

İç Kuvvetler ve Olaylar

Kaynağını yerin merkezinden alan hareketlerdir. İç kuvvetlerin oluşumu için gerekli enerji yerin merkezinde depolanmıştır. İç kuvvetler ve olaylan belirgin dört grupta toplayabiliriz.
1) Kıvrılmalar ve kırılmalar ı
Bu hareketler çevremizdeki yükseltilen ve dağları oluşturan hareketlerdir. Yer kabuğunun hareketi kısımlarındaki tortular katlanır, kıvrılır, kırılır ya da birbiri üzerine biner. Bunun sonucu olarak dağlar oluşur.
2) Epirojenik hareketler :
Yer kabuğunun,  geniş alanlan kaplayan hareketleridir. Bu hareketlerin sonucunda tabakalarda bir kıvrılma görülmez. Fakat geniş alanlar, yükselir, alçalır veya çarpıklaşır. Bu hareketler sonucunda bazen kıtalar alçalıp deniz haline gelebilir. Denizlerin tabanları İse yükselip kara haline dönüşebilir.
3) Volkanik hareketler :
Dünya’nın çekirdek kısımlarına yakın bölgelerde henüz katılaşmamış kızgın maddelerin tamamen sıvı haline geçerek yeryüzüne çıkması olayıdır.