SÖZCÜĞÜN ANLAMININ CÜMLEDE YER ALMASI

Bazen cümlede geçen bir sözcük, cümledeki anlamdan çıkarıldığı için gereksiz olur, bazen de bir sözcüğün anlamı başka bir sözcükte bulunduğundan anlatım bozukluğuna neden olur.
Aşağıda anlatım bozukluğuna neden olduğu için cümleden çıkarılması gereken sözcük ya da sözler koyu olarak belirtilmiştir.
Dosyadaki mevcut belgelerden her şey anlaşılıyordu.
iki kardeşten en küçüğü nedense okula gitmiyordu.
Bu yol yaya yürümekle bitecek gibi değil.
Onunla ilk tanışmamızı unutmam mümkün değil.
Aslında uyurken gördüğünüz rüyalar hiç belli olmaz, gerçekleşebilir.
Bu iş yerinde aşağı yukarı üç dört yıldan beri özveriyle çalışıyorum.
Sınav günü yaklaştıkça öğrencilerin heyecanı gittikçe artıyor.
Adam dükkanın önünde yaptıklarını kendi ağzıyla sonunda itiraf etti.
Havada beyaz kar taneleri uçuşuyor ve çocuklar gülüyor.
Sınıftaki boyu kısa öğrenci bence Yusuf değil Neriman’dı.
Yaşlı adam söz almak için oturduğu yerden birden ayağa kalktı.
Küçük çocuğa, senden büyük ağabeyin var mı, diye sordu.
Dışarıya az önce Cengiz ile birlikte çıkmışlardı.
Onlar da tam beş yıldır karşılıklı gizlice mektuplaşıyorlar.
Geçmişteki hatıralardan bir şikâyetim yok.
Okulun yeni müdürü kürsüye çıkıp konuşarak bize dertlerini anlattı.
Sabahları önce yıkandıktan sonra işe giderim.
Aslında şair demek şiir yazana denir.
Dükkânları ruhsatsız olan 12 iş yeri bugün, öğleden sonra ceza aldı.
Bu makineleri her yıl dışarıdan ithal ediyoruz.
Bazen kafamda ülke sorunlarını düşünüyorum.
Bozuk olan musluk bugün nihayet tamir edildi.
Annesinin kulağına sessizce bir şeyler fısıldadı.
Stresten dolayı kaynaklanan bir hastalık var.
Böyle giderse yetmiş kadar miktarda esnaf iflas edecek demektir.
Genç, tam üç saat süre ile dalgalarla boğuşmuş.
Antalya’da iki günde elli adet büroyu ziyaret ettik.
Sınıfa en son giren tabii ki Aslı’nın yakın arkadaşı Gizem’di.
Niçin bana bu evde hep küçük bir bebek gibi davranıyorsunuz?’
Müdür bey programın ilk başında güzel ve etkileyici bir konuşma yaptı.
Bu kurum yaşlılardan çok, gençlere daha fazla hizmet etti.
Babamın bu beklenmedik sürprizi karşısında duygulandım. .
Biri elini havaya kaldırarak benden söz istemişti.
Bu sıkıntılara mecburen katlanmak zorundayız.
YGS sınav sonuçları yarın açıklanacakmış.
Erkek oğlum olmadı diye köyden kovdular beni.
Bu güzel tören dolayısıyla şahsınızda size çok teşekkür ederim.
Bu sahile Yaseminle her akşamları gelir ve güneşin batışını izlerdik.
Kazada ölenlerin cansız cesetleri yerde yatıyordu.
Yazıda özgün örnekler sunmak tarz şekli bence.

EŞ ANLAMLI SÖZCÜK KULLANILMASI (1. BÖLÜM)

Eğer onunla şayet bir ilişkisi varsa işte buna çok üzülürüm.
“eğer” ile “şayet” eş anlamlı sözcüklerdir; biri cümleden çıkarılmalıdır.
Herhangi bir önerim ya da tavsiyem yok size.
“öneri” ile “tavsiye” sözcükleri eş anlamlı olduğundan sözcüklerden biri “ya da” bağlacıyla birlikte cümleden çıkarılmalıdır.
Hiç olmazsa Kız Kulesi’ne gitseydik bari.
“hiç olmazsa” ile “bari” aynı anlamı karşılar; .biri cümleden çıkarılmalıdır.
Bence bu şiir Orhan Veli’nin olmalı.
“bence” sözcüğü de “olmalı” sözcüğü de ihtimal bildirir. Cümle ya “Bence bu şiir Orhan Veli’nin.” biçiminde düzeltilmeli ya da cümleden “bence” sözcüğü atılmalı.
Burası ders çalışmaya son derece elverişli ve müsaittir.
“elverişli” ve “müsait” sözcükleri eş anlamlı olduğundan sözcüklerden biri “ve” bağlacıyla birlikte cümleden çıkarılmalıdır.
Ben bu şartlar hatta koşullar altında uyuyamam.
“şartlar” ile “koşullar” eş anlamlı olduğundan sözcüklerden biri “hatta” bağlacıyla birlikte cümleden çıkarılmalıdır.
Türk milleti en güç ve zor şartlarda bile yıkılmaz.
“güç” ile “zor” eş anlamlı olduğundan sözcüklerden biri “ve” bağlacıyla birlikte cümleden çıkarılmalıdır.
Beni arayan sanırım Tuğrul olsa gerek.
“sanırım” ile “olsa gerek” aynı anlamı karşıladığından biri cümleden çıkarılmalıdır.
Murat’ın tahliye edilerek serbest bırakıldığını duydum.
“tahliye etmek!’ ile “serbest bırakmak” aynı anlamlı olduğundan cümle ya “Murat’ın tahliye edildiğin? duydum.” ya da “Murat’ın serbest bırakıldığını duydum.” biçiminde düzeltilmelidir.
Oysa romanlarda ise olaylar daha ayrıntılı ve uzun cümlelerle anlatılır.
“oysa” ile “ise” aynı anlamı karşılayan bağlaçlar olduğundan bu sözcüklerden bir cümleden çıkarılmalıdır.
İster ilgi göstersin ister alaka, oraya bir daha gitmeyeceğim.
“İlgi” ile “alaka” eş anlamlı olduğundan cümle ya “ilgi gösterse de oraya bir daha gitmeyeceğim.” ya da “Alaka gösterse de oraya bir daha gitmeyeceğim.” biçiminde düzeltilmelidir.
Komşum Fatih yalan söylemeyen, içten ve doğru sözlü biriydi.
“yalan söylemeyen” ile “doğru sözlü” aynı anlamı karşıladığından sözlerden biri cümleden çıkarılmalıdır.
Tüm çıkmış soruların hepsi bu kitapta var.
“tüm” ile “hepsi” aynı anlamlı olduğundan cümle ya “Tüm çıkmış sorular bu kitapta var.” biçiminde düzeltilmeli ya da “tüm” sözcüğü cümleden çıkarılmalıdır.

EŞ ANLAMLI SÖZCÜK KULLANILMASI

İşte seninle bu yüzden dolayı konuşmak istemiyorum.
“bu yüzden” ile “dolayı” aynı anlamı karşılar; ya “dolayı” sözcüğü cümleden çıkarılmalı ya da cümle “İşte seninle bundan dolayı konuşmak istemiyorum.” biçiminde düzeltilmelidir.
Bu gece sıcaklık, sıfırın altında eksi beş derece olacak.
“sıfırın altında” ile “eksi” aynı anlamı karşılar; biri cümleden çıkarılmalıdır.
Zeynep’in galiba başka çaresi de yok gibi gö¬rünüyor.
“galiba” ile “gibi görünüyor” aynı anlamı karşılıyor; ikisi de tahmin anlamı katmış. Dolayısıyla cümle ya “Zeynep’in galiba başka çaresi de yok.” ya da “Zey¬nep’in başka çaresi de yok gibi görünüyor.” biçiminde düzeltilmelidir.
Mesela konuyu şu örnekle açıklamaya çalışayım.
“mesela” ile “örnekle” aynı anlamı karşılar; cümle ya “Mesela konuyu şöyle açıklamaya çalışayım.” biçiminde düzeltilmeli ya da cümleden “mesela” sözcüğü çıkarılmalıdır.
Mazide kalmış o eski günleri ararım hâlâ
_ “mazide kalmış” ile “eski” aynı anlamda olduğun¬dan; biri cümleden çıkarılmalıdır.
Zenci olarak kaptanlık yapan ilk siyah futbolcuydu.
“zenci” ile “siyah” aynı anlamı karşıladığından “zenci olarak” sözü ile “siyah” sözcüklerinden biri cümleden çıkarılmalıdır.
Urfa’ya bir daha yeniden geleceğim.
“bir daha” ile “yeniden” aynı anlamda olduğundan biri cümleden çıkarılmalıdır.

EŞ ANLAMLI SÖZCÜK KULLANILMASI

Gülmesinin nedeni bugün iyi bir haber almasındandır.
“nedeni” ile “-dan” eki aynı anlamı karşılar. Dolayısıyla cümle ya şöyle olmalıdır: “Gülmesinin nedeni bugün iyi bir haber almasıdır.” ya da şöyle olmalıdır: “Gülmesi bugün iyi bir haber almasındadır.”
Sanki dalgasız bir deniz gibiydi yüzü.
“sanki” ile “gibiydi” İLgeçleri aynı anlamı karşılar. Cümle ya “Sanki dalgasız bir denizdi yüzü.” ya da “Dalgasız bir deniz gibiydi yüzü.” biçiminde düzeltilmelidir.
Çocuk, balkondan az kalsın düşe yazdı.
“az kalsın” sözü “düşe yazdı” sözcüğündeki yaklaşma eylemi “eyazmak” ile aynı anlamı karşılar. Dolayısıyla cümle ya “Çocuk, balkondan düşe yazdı.” ya da “Çocuk, balkondan az kalsın düşüyordu.” biçiminde düzeltilmelidir.
Son maçtaki yanlış pas hatası takımı mahvetti.
“yanlış” ile “hata” aynı anlamı karşılar, biri cümle¬den çıkarılmalıdır.
Bir şarkıyı okurken insanlar etkilensin diye okumuyorum.
Yüklem “okumuyorum” biçimîndeyken cümlede “okurken” bağ – fiilinin kullanılmasına gerek yoktur; “okurken” sözcüğü cümleden çıkarılmalıdır.
Türkçe ve Fransızca dillerini çok iyi biliyordu.
“dil” sözcüğü “-çe, -ca” ekleriyle aynı anlamı karşılar. Dolayısıyla cümle ya “Türkçe ve Fransızcayı çok iyi biliyordu.” ya da “Türk ve Fransız dillerini çok iyi biliyordu.” biçiminde düzeltilmelidir.

ANLAMSAL BOZUKLUKLAR

GEREKSİZ SÖZCÜK KULLANILMASI
Bir sözcük ya da söz grubu cümleden çıkartıldığında cümlenin anlamında değişme olmuyorsa o sözcük ya da söz grubu gereksizdir.
Cümlenin anlamına ayrıntı, bilgi ya da pekiştirme . . katan sözler gereksiz değildir.

EŞ ANLAMLI SÖZCÜK KULLANILMASI
Cümlede aynı anlama gelen sözcükler ya da sözler anlatım bozukluğuna neden olur.
Yalnız ne var ki dilimizi doğru kullanmıyoruz.
“yalnız” ile “ne var ki” aynı anlama geldiğinden bîri cümleden çıkarılmalıdır.
Biz onlara iki günde bir, gün aşırı giderdik.
“iki günde bir” ile “gün aşırı” aynı anlama gelen sözlerdir; biri cümleden çıkarılmalıdır.
Yarınki toplantıda ülkenin ekonomik ve iktisadi problemleri tartışılacak.
“ekonomik” ile “iktisadi” eş anlamlı sözcüklerdir; biri cümleden çıkarılmalıdır.
Artık bundan sonra oraya gitmene gerek kalmadı.
“artık” ile “bundan sonra” aynı anlama geldiğinden biri cümleden çıkarılmalıdır.
O günleri daha henüz dün gibi hatırlıyorum.
“daha” ile “henüz” eş anlamlı sözcüklerdir; biri cümleden çıkarılmalıdır.
Ne demektir acaba armoninin anlamı?
Cümle ya “Ne demektir acaba armoni?” ya da “Nedir acaba armoninin anlamı?” biçiminde düzeltilmelidir.

SÖZCÜK ES ANLAMI

ilişkin …. . . ait
illet . . hastalık
iltica . . sığınma
iltifat . . . . . . . ilgilenme
iltimas . . . . . . kayırma
imtiyaz . . . . . . ayrıcalık
ırak . . uzak
ıslah . . iyileştirme
istif . . yığma
istişare . . . . . danışma
itfiam . . suçlama
izdiham . . . . . kalabalık
izdivaç . . . . . . evlenme
izzetinefis . . .onur
jurnal …… . . gammaz
jülide . . dağınık
kabahat . . . . . SUÇ
kahır . . üzüntü
kaide . . kural
kalıtsal  . irsi
kamu . . halk
kanıt . . delil
karşıt ……
kasır . . köşk
kasvet . . . . . . sıkıntı
katkı . . ilave . . dayanıklı
kavi
kem . . kötü
kesif ..yoğun
keyfiyet . . . . . nitelik
kifayet . . . . . . yeterlilik
kımıltı . . . . . . hareket
kınama . . . . . ayıplama
kisve . . kılık
kişisel . . . . . . şahsi
kolektif . . . . . ortaklaşa
köhne . . . . . . eskimiş
körpe ..taze
kriter . . ölçüt
kuytu . . tenha
lahza
lakırdı . . . . . . söz, laf
latif . . hoş
lügat . . sözlük
mafsal . . . . . . eklem
mahal . . . . . . yer, yöre

SÖZCÜK ES ANLAMI

elverişli . . . . . uygun
enikonu . . . . . iyice
erbab . . usta
erdem . . . . . . fazilet
erek . .gaye
erişkin . . . . . . olgun
esef . . üzüntü
esenlik . . . . . .sağhk
esin . . ilham
ezınç . . azap
faraziye . . . . . varsayım
fasıla . . ara
fiyaka . . gösteriş
fonetik . . . . . . ses bilim
gaile . . . . . . . sıkıntı
gammaz . . . . . çekiştirici
garaz . . düşmanlık
gedikli . . . . . . kıdemli
gına . . usanç
gıpta . . imrenme
giz
güleç . . güler yüzlü
gürbüz . . .. . . sağlam
guz . .sonbahar
güzide . . . . . . seçkin
habis . . kötü
hafakan . . . . . sıkıntı
hakeza . . . . . böyle
hakir . . değersiz
hasım . . . . . . düşman
hasis . . cimri
haşin . . sert
haşmet . . . . . görkem
havadis . . . . . haber
hazan … sonbahar
hibe . . bağış
hicap . . utanma
hiciv.. yergi
hısım . . akraba
hissi . . duygusal
hışım . . öfke
hülasa . . .kısacası
icap . . gerek
içtimai . . . . . . toplumsal
ihlal . . bozma
ihtar . . uyarı
ihtilaf . . ayrılık

SÖZCÜK EŞ ANLAMI KONU ANLATIMI

abes . aykırı
abluka . kuşatma
adam sendeci . ilgisiz
adaptasyon . . uyarlama
ahali . topluluk
aheste . yavaş
alın yazısı . . . talih
alternatif . . . .seçenek
âmâde . hazır
andırmak . . . . benzemek
asalet . soyluluk
asgari . en az
asude . sessiz
atılım . hamle
ayraç . parantez
bahadır …. . kahraman
balaban …. . heybetli
bariz . belirgin
bedbaht …. . mutsuz
bedel . karşılık
berrak . duru
beyhude . . . .boşuna
bezeme …. . süsleme
bilirkişi …. . uzman
biteviye …. ?)sürek .
böbürlenmek . büyüklenmek
bön . budala
buhur . tütsü
büyü . efsun
cafcaflı …. . gösterişli
caka . çalım, gösteriş
canip . yon
cedit . yem
cihan . dünya
civelek . neşeli
curcuna …. . şamata
cümbüş … . eğlenti
curum . suç
çağlayan . . . . şelale
çakırkeyf . . . . sarhoş
çetin
çetrefil . karışık
dağlamak . . . . yakmak
debdebe . . . . görkem
durağan …. . sabit
düzmece . . . . uydurma

SOZ ANLAM KONU ANLATIMI

Andırışma Benzeşme, anımsatma
Ayrım Fark
Bağdaşma Uyma
Basmakalıp Bilineni tekrarlama
Bellek Akıl, hafıza
Betimleme Tasvir
Biçim Üslup, biçim
Birinci kişili Ben’li, biz’li anlatım
Biyografi Hayat hikâyesi
Bütümsellik Bütün olma durumu
Ceht Gayret
Cumba Çıkıntı balkon
Çıkarım Varılan sonuç
Çoğullaştırma Çoğul eki kullanma
Dağarcık Bilgi birikimi
Devinim Hareket
Didaktik …..Öğretici
Direngen inatçı
Dışadönük ….Dışla ilişkili olan
Dörüt Sanat
Dörütmen. Sanatçı
Dram Acıklı olay
Duyarlık Hassasiyet, titizlik
Düşsel Hayali
Enikonu İyiden iyiye, iyice
Epik Coşkulu
Esin İlham
Estetik Güzellik
Evrensel Herkesi ilgilendiren
Fantastik Hayal
Gerekçe Neden, sebep
Gibilik ….Benzerlik
Gizemli Esrarengiz
Görece Kişiden kişiye değişebilen
Görsel Gözlem, görmeye dayalı
Gösterge İşaret, belirti
Güdü Dürtü
Güncel Günlük olaylar
Harami Haydut, hırsız
Hayıflanma Üzülme

Haz Zevk, hoşa gitme
Heves Aşırı istek
İçerik ? Konu
İçgüdü Doğuştan gelen davranış
Içmonolog İç konuşma
İleti Mesaj
İlinti . ilgi
İmbik Süzülerek elde edilen
İmge Hayal, zihinde tasarlanan
İrdeleme. Gözden geçirme
İroni İnce alay
İstem isteme durumu, istek
İşitsel İşitmeyle ilgili
İşlev Görev
İvedilik Çabukluk
İzlenim Gözlem
Kalıtsal Genetik, doğuştan
Kanı İnanılan düşünce
Kanıksamak: Kabul etmek, kabullenmek
Kanıtlanabilirlik Öznellik – nesnellik yönüyle
Karşın …..Rağmen
Kemlik -Kötülük
Kılış -İş
Klasik -Kalıcı
Kof Boş, -değersiz
Kuram -.Teorik bilgi
Kurgu -Yapı
Lirik -Duygusal
Mahir- Becerikli
Mahlûk -Yaratık
Makbul -Geçer, beğenilen
Mest- Kendinden geçme
Mistik -Gönül yoluyla
Muttasıl-  Sürekli
Müphem- Belirsiz
Müşkül -Zor, güç
Müşkülpesent- Zor beğenen, titiz
Nakıs- Eksik
Nekahet -iyileşme süreci
Nesir- Düzyazı

SÖZ, SOZCUK KARŞILIĞI

kip ………………………………….. . zaman eki
kişi . şahıs
adılı ??ki . şahıs zamiri
koruyucu ünsüz………………… .. kaynaşma harfi
nicelik .. sayısal
niteleyici sOzcûk……………….. .. niteleme sıfatı
nitelik .. sıfat, özellik
?Orta .. sıfat-fiil
On ad .. sıfat
On ad takımı .. sıfat tamlaması
önemsenen Oge……………… .. vurgulanan öge
öyküleme .. hikâye etme
Özdeş .. aynı
peki§ti?me zamiri……………… .. dönüşlülük zamiri
saptama .. tespit etme
ses .. harf
sesli .. ünlü
sessiz .. unsuz
sOz öbeği…………………………. … birden fazla sözcük, grup
?ekil, tasarlama kipleri .. dilek kipleri
tamlanan eki … sahiplik, iyelik, aitlik eki
tamlayan eki … – m, – ın, – un, – un
tümce … cümle
ulama … bağeylem, zarf.fiil
üleştirme … paylaştırma
ünsüz değişimi……………….. … ünsüz yumuşaması
ünsüz uyumu … ünsüz sertleşmesi
yakıştırmaca … benzetme
yaklaşma, yönelme dummu … ismin -e hâli
yargı öğesi … yüklem
yer tümleci … dolaylı tümleç