KPSS Coğrafya Galaksi Konu Anlatımı

Galaksi : Milyonlarca yıldızın beraberliği sonu-cunda oluşmuş yapılardır. Evrende içinde bulunduğumuz Samanyolu Galaksisi gibi daha birçok galaksi bulunmaktadır.

Samanyolu Galaksisi: Güneş sisteminin de içerisinde yer aldığı yıldızlar topluluğudur. Bu galaksinin çapı yaklaşık 100.000 ışık yılıdır. (Bir saniyelik ışık birimi 300.000 km’dir.)

Yıldız: Galaksi içerisinde yer alan ısı ve ışık yayan gök cisimleridir. Güneş bir yıldızdır. Kendi etrafında 25 günde bir dönmektedir.

Güneş Sistemi:Güneş ve etrafında dolanan geze-gen ve gezegenlere bağlı uydulardan oluşan sistemdir.

Evren (Kainat): Madde ve enerjiden oluşan başı ve sonu olmayan sistemdir.

Uzay: İçerisinde gök cisimleri bulunan sonsuz boşluktur.

Gezegen: Güneşten aldığı ISI ve ışığı yansıtan gök cisimleridir.

Astroid Kuşağı: Güneş sisteminde, çoğunlukla Mars ve Jüpiter arasında bulunan kaya parçalarıdır. Astroidler yörünge hareketleri sırasında yaklaştıkları gezegenlerin çekim etkisiyle yörüngelerinden çıkabilir ve 0 gezegenin çevresinde yeni bir yörüngeye oturarak onun uydusu haline gelebilirier. Ayrıca çekimine girdiği gezegen yüzeyine de düşerek büyük bir eneği patlamasına ve meteor krateri oluşumuna yol açabilirler.

KPSS Coğrafya Örnek Sorular

1. Haritada en yüksek yer kaç metredir?
2. Haritada görülebilecek en derin yer hangi derinlik basamakları arasındadır?
3. Haritada yer alan iki adanın birbirine en yakın yerlerinin uzaklığı kaç km dir? Çizgi ölçekten faydalanarak hesaplayınız.
4. Haritada eğimin en fazla olduğu yerler haritanın hangi yönündedir?
5. Haritanın hangi yarım kürede olduğunu bulabilir misiniz neden?
6. Haritada yer alan A – B noktaları arasındaki profilin çizimi yaklaşık nasıldır?
7. Haritada en derin yerle en yüksek yer arasındaki yükselti farkı hangi metreler arasındadır?
8. Haritada bulunan bir yere yerleşme açmak isteseniz nereyi kullanırdınız, neden-lerini yazınız.
9. Bölgedeki akarsu hangi yöne doğru akmaktadır?

KPSS Coğrafya Yazılı Soruları Örnekleri

Aşağıda boş bırakılan yerleri cümleyi doğru tamamlayacak şekilde doldurunuz.
1. Dünyanın tamamının veya bir bölümünün kuşba-kışı görünümünün belirli bir ölçekle küçültülerek
düzlem üzerine aktarılmasına
denir.
2. Ölçek büyüdükçe sayı küçülür.
3. İzohips aralığı ters orantılıdır.
4. Ekvatordan kutuplara gidildikçe bozulmaların art-tığı projeksiyon projeksi
yondur.
5. izohipslerde sıfır metre eğrisi
gösterir.
6. izohipslerin sık geçtiği yerde fazla
dır.
7. Haritaların altında çizgilerle gösterilen ölçeğe ölçek denir.
8. Metrenin alt katları cm ve mm dir.
9. 1/ 450.000 ölçekli haritada 3 cm gelen yol gerçekte km dir.
10.1/300.000 ölçekli haritada 3cm2 gelen göl gerçekte km2 dir.
11. Yerşekillerini gerçeğe en yakın gösteren haritalar haritalarıdır.

12. Haritalarda uzunluk, alan hesapları
ten faydalanarak yapılır.
13. 23.27’ güney paraleline
denir.
14. İzohipslerde en içteki eğri yükseltinin çevresine
göre olduğu yeri gösterir.
15. Türkiye 36.-42° Kuzey paralelleriyle
ve doğu meridyenleri arasında yer alır.
16. Başlangıç meridyeninde Güneş Türkiye’den doğar.
17. Bir ülkenin en uç noktalarından geçen paralel
ve meridyenlerinin belirtilmesine
konum denir.
18. Güney kutup noktasının tam ortada olduğu bir
haritada bütün yönler gösterir.
19. Ülkemiz başlangıç meridyeninin
Ekvator’un ise dir.
20. iki meridyen arası sadece Ekvator’da …. km’dir. Ülkemizde ise yaklaşık 85 km dir.

KPSS Coğrafya Yazılı Soruları

Aşağıda verilen bilgilerin doğru ya da yanlış olduklarını yanda bırakılan boşluklara yazınız.
( ) 1. Haritalarda ayrıntı ile ölçek ters orantılıdır.
( ) 2. Dünya fiziki haritasında en çok kullanılan
renk ve tonu kahverengidir.
( ) 3. 2 km = 2000 cm’dir.
( ) 4. Fiziki haritalarda renkler yükselti ve derinlik
leri gösterir.
( ) 5. Ülkemiz kış mevsiminde 3., yaz mevsiminde
ise 2. saat diliminin merkez boylamını ortak saat ayarı olarak kullanılır.

( ) 6. Dönenceler arasında kalan enlemlere orta
enlemler denir.
( ) 7. Dört saatte dünya 60° derecelik dönüş yapar.
( ) 8. İzohipsler akarsuların geçtiği yerlerde “V”
şeklini alırlar.
( ) 9. 38° Doğu boylamında yer alan Ordu؛da
güneş doğduktan 8 dakika sonra 30° Doğu boylamında yer alan İzmit’te doğar.
( ) lO.Ardışık iki paralel arası en kısa mesafe 111
km’dir.

KPSS Coğrafya Harita İle İlgili Önemli Maddeler

٠ Haritalar yerşekillerini gerçeğe tam uygun olarak göstermezler. Haritalar gerçeğin az ya da çok benzeridir.
٠ Haritalarda bozulmaların temel nedeni küresel yüzeyin düzleme aktarılmasıdır.
٠ Bozulmalarda ölçeğin çok küçültülmesi, yerşekillerinin engebeli olması da etkilidir.
٠ Haritalar izdüşüm olarak çizilirler. Bu yüzden gerçekte engebeli arazilerin haritalarında bozulma çok olur. Başka bir deyişle gerçek alan İle harita alanı arasındaki fark fazla olur.
٠ Bir çizimin harita özelliği taşıyabilmesi için kuşbakışı görünüş ve ölçeğinin olması gerekir.
٠ Ölçek büyüdükçe; payda küçülür, ayrıntı artar, gösterilebilen gerçek alan küçülür.
٠ Büyük ölçekli haritalar küçük ölçekli haritalardan daha ayrıntılı çizilir.
٠ Krokilerde ölçek olmaz.
٠ Yükselti, eğim, profil çıkarma işlemleri fiziki haritalarda yapılabilir.
• Fiziki haritalarda renkler yükseltileri ifade eder.
٠ Topografya haritası yerşekillerini izohipslerle gösteren fiziki bir haritadır.
٠ Hipsografik eğri, yeryüzünde en yüksek yerle, en derin çukurun birleştirildiği eğridir.
٠ Ülkemizde Marmara, Iç Anadolu ve Güneydoğu Anadolu bölgeleri en düz bölgelerdir.

٠ Enlem, boylam, paralel ve meridyenlerle ilgili her şey matematik konum, enlem, boylam, paralel ve meridyenlerle ilgili olmayan her şey ise özel konumu oluşturur.
٠ Meridyenlerin boylarının aynı olması ve bir paralel boyunca eşit uzaklıkta olması meridyenlerin kutuplarda birleşmelerinin sonucudur.
٠ Aynı boylam üzerinde yer alan noktaların yerel saatleri, öğle vakitleri aynıdır.
٠ Gün içerisinde gölge boyunun en kısa olduğu an yerel saat “12:00” dır.
٠ Doğu – batı yönünde geniş alan kaplayan ülkeler aynı anda birden fazla saat ortak saat ayarı olarak kullanılır.
٠ Ülkemizde yerel saat farkının en fazla olduğu bölge doğu – batı yönünde en geniş alan kaplayan Karadeniz Bölgesidir.
٠ Günlerin ilk başlama ve bitmesi 180° meridyenindedir.
٠ Tarih değiştirme çizgisinin zikzaklı çizilmesinde adalarda birliği sağlamak etkili olmuştur.
٠ iki meridyen arası 4 dakikada, 15 meridyen arası 60 dakikada 180 meridyen arası ise 12 saatte geçilir.
* Doğuda bulunan noktaların yerel saati batıda bulunan noktalardan daha ileridir.
٠ Ülkemizde yaz mevsiminde güneş erken doğar, geç batar, bu yüzden gündüz süresi daha uzundur.
٠ Ekinoks tarihlerinde dünyanın her yerinde gece gündüz, süreleri eşittir.

KPSS Coğrafya Tarih Değiştirme Çizgisi Konu Anlatımı

TARİH DEĞİŞTİRME ÇİZGİSİ

Magellan ve arkadaşları Portekiz’den başlayıp daima batıya giderek dünyayı dolaştıktan sonra tekrar Portekiz’e geldiklerinde kendi hesaplarına göre günün  21 Eylül olması gerekirken, takvimin 22 Eylülü göstermesi karşısında hayrete düşmüşlerdir. Bu ve benzeri geziler dünyanın küresel olmasından kaynaklanan gün farklılığını ortaya çıkarmış ve bunun yarattığı karışıklığı ortadan kaldırmak İçin tarih değiştirme çizgisi belirlenmiştir.
Tarih değiştirme çizgisi başlangıç meridyeninin anti meridyenine (180°) rastlar ve doğu yarım küreyi batı yarım küreden ayırır.
Tarih değiştirme çizgisi adalarda birliği sağlamak” amacıyla zikzak çizilmiştir. Greenwich’in başlangıç meridyeni seçilmesinin bir nedeni de bu meridyenin anti meridyeni olan 180° meridyeninin Büyük Okyanus’tan geçiyor olması ve hiçbir karaya rastlanmamasıdır. 180° meridyeni günlerin başlayıp bitme meridyenidir.

KPSS Coğrafya Ortak Saat Konu Anlatımı

ORTAK SAAT

Günlük hayatta yerel saatin ortaya çıkaracağı karışıklıkların önlenmesi amacıyla ortak saat uygulaması yapılmıştır. Bir ülkenin herhangi bir meridyeninden geçen yerel saatinin bütün ülke sınırları içerisinde kullanılmasına ortak saat denir. Bazı ülkelerin doğu batı doğrultusunda geniş alan kaplaması aynı anda birden fazla ortak saat kullanılmasına sebep olmuştur. Örneğin Rusya, ABD, Kanada, Avustralya gibi. Türkiye 26°- 45° Doğu meridyenleri arasında yer alır. Bu nedenle Türkiye’nin uç noktaları arasında 45°- 26°= 19° x 4 = 76 dakika yerel saat farkı vardır. Bu fark birden fazla saat kullanmayı gerektirmez. Bu yüzden Türkiye’de tek bir ortak saat uygulaması vardır.

ULUSLARARASI SAAT DİLİMLERİ

Teknoloji ulaşım ve iletişimin hızla gelişmesiyle ülkeler arası ilişkilerin artması uluslar arası saat dilimlerinin ortaya çıkmasına sebep olmuştur.
Ülkeler arası iletişimi kolaylaştırmak amacıyla dünyada 24 saat dilimi oluşturulmuştur. 1 saat dilimi 15 meridyenden oluşur. (15 x 4 = 60 dakika = 1 saat) 0° meridyeninin 7,5° doğusuyla, 7,5° batısı arasına 0. veya 24. saat dilimi denir. Saat dilimleri doğuya doğru saat olarak artarken batıya doğru azalmaktadır. Buna göre saat, Doğu Yarımkürenin sonunda 12 saat ileri. Bati Yarımkürenin sonunda 12 saat geridir. Bu özellik konuyu tarih değiştirme çizgisine götürir.

KPSS Coğrafya Çözümlü Örnekler

ÇÖZÜMLÜ ÖRNEKLER
Soru: Türkiye 26° 45° doğu meridyenlerin de yer alır. En batısından geçen meridyen üzerinde yerel saat 12:00 iken en doğuda yer alan meridyende yerel saat kaçtır?
Çözüm:
0 26. 45.
1 12:00 EM ileri
Doğu sorulduğundan yerel saat daha ileridir.
45° 26° = 19° meridyen farkı vardır. Her meridyen arası 4dk. olduğundan, 19° x 4dk. = 76dk. = 1 saat 16dk. doğuda bulunan meridyenin saati daha ileri olur.
Buna göre; 12:00 + 01:16 = 13:16 dır.
Soru: 10° doğu meridyeninde yerel saat 18:30 . iken 20° doğu meridyeninde yerel saat kaçtır?

Çözüm:
100 B Geri
Batı sorulduğundan yerel saat daha geridir.
20° + 100° = 120° meridyen farkı vardır. Her meridyen arası 4dk. olduğundan 120° x 4dk. = 480dk. daha geridir. 480dk./60dk.= 08:00 saatten 21:20-08:00 = 13:20 dir.
Soru: 50° batı meridyeninde salı günü yerel saat 20:00 iken 50° doğu meridyeninde gün ve g saat nedir?
Çözüm:
0 10. 20.
18:30 ‘len
Doğu sorulduğundan yerel saat daha ileridir. 20.-10° = 10° meridyen farkı vardır. Her meridyen arası 4dk. olduğundan 10°x 4dk.= 40dk daha ileri-dir. 18:30 + 00:40= 18:70
= 19:10 dır.

Çözüm:
50 B 20:00 c
Doğu sorulduğundan yerel saat daha ileridir. 50° + 50° = 100° meridyen farkı vardır.
Her meridyen arası 4dk. olduğundan 100° x 4dk. = 400dk. daha ileridir. 400dk./60dk.= 06:40 saatten 20:00 + 06:40 = Salı 26:40 dir.
= Çarşamba 02:40
Çözüm:
50 B 0 40. D
05:20 İleri
Doğu sorulduğundan yerel saat daha ileridir. 50°+ 40° = 90° meridyen farkı vardır. Her meridyen arası 4dk. olduğundan 90° x 4dk. = 360 dk = 06:00 saat daha ileridir. 05:20+06:00 = 11 :20 dir.

Örn: Yaz mevsiminde Türkiye 45° doğudan geçen yerin yerel saatini ulusal saat ayarı olarak kullanır. Ankara’da gölge boyunun en kısa olduğu anda kolumuzdaki saat 12.48’i gösteriyorsa Ankara’nın yerel saatiyle ulusal saat ayarı meridyeni arasında 48’lık bir zaman farkı vardır. Bu da 48/4 = 12° fark yapar. Buradan Ankara’nın meridyenini de bulabiliriz.
Ankara 45° -12° = 33° doğu meridyenindedir.

KPSS Coğrafya Başlangıç Meridyeni Konu Anlatım

BAŞLANGIÇ MERİDYENİ

1800’lü yılların sonlarına doğru bütün dünyada kabul gören coğrafi ölçümler ve haritalar için belirli standartlar yoktu. Ekvatorun yerküreyi iki eşit yarımküreye bölen en büyük paralel olduğunda herkes hemfikirdi. Fakat konu meridyen olunca bazı ayrıcalıklar ortaya çıkmaktaydı. Çünkü denizcilikte ileri gelen devletlerin hemen hepsi kendi belirledikleri başlangıç meridyenine göre hareket etmekteydi. Bu da ülkelerinin başkentinden geçen meridyendi. Her devlet kendi standartlarına göre harita yapıyor ve buna göre hareket ediyordu.

Durum böyle olunca her devletin denizlerde yalnızca kendi haritalarını kullanması gibi büyük bir sorun vardı.
Bu sorunu çözmek amacıyla ülke temsilcilerinden oluşan bir heyet 1875’te ABD’nin Washington kentinde düzenlenen Uluslararası Meridyen Kon- . feransında bir araya geldi. O dönemde denizlerdeki gemilerin yarısına yakını Greenwich’ten geçen meridyeni başlangıç meridyeni kabul eden Ingiliz haritalarını kullanıyordu. Bu yüzden konferansta yapılan oylamada başlangıç meridyeni Greenwich (0°) olmuştur.
Başlangıç meridyeni dünyadaki konumunuzu belirleyebilmek için gereken meridyenlerin 0 noktası olarak kabul edilen ilk meridyendir.

TÜRKİYE’NİN MATEMATİK KONUMU VE SONUÇLARI
Bir ülkenin matematik konumu belirlenirken, bu ülkenin uç noktalarından geçen paralel ve meridyen değerleri kullanılır. Bir ülkenin matematik konum özellikleri belirlenirken enlem, boylam, paralel ve meridyenle ilgili her özelliğinden bahsedilir.

Gündüz süresinin diğer yarısı ise güneşin tam tepede olduğu konumdan güneş batarkenki konumuna kadar geçen süredir. Bu yüzden gündüz süresinin yarısı 14:00/2 = 07:00 saat öğfe vaktiyle güneşin doğması arasında geçen süredir.12:00-07:00= 05:00 da güneş doğar. Öğle vaktinden 07:00 saat sonra güneş batar.
12:00 + 07:00=19:00 da güneş batar.

Çözüm : Türkiye’nin en doğusuyla en batısı arasında yaklaşık 1 saat fark olduğundan ve İzmir’in saati daha geri olacağından, tepe noktasının sağında olacaktır.

KPSS Coğrafya Yerel Saat Konu Anlatımı

YEREL SAATLER
Güneşin görünen günlük hareketine göre be-lirlenen saate yerel saat denir. Güneş ufuk düzlemi üzerinde en yüksek konumuna ulaştığı an yerel saat 12:00 dir. Yerel saatle 12:00 de cisimlerin gölge boyları en kısa olur.
Yerel Saat Hesaplamaları,
Yerel saat güneşe göre ayarlanan saattir. Güneş en yüksek noktaya ulaştığı an yerel saat 12:00 dir.

Yerel saat hesaplamalarında aşağıdaki noktalara dikkat edilir.
•    Dünya batıdan doğuya doğru döndüğünden doğudaki noktaların yerel saatleri batıdaki noktalara
göre daha ileri olur, Ardışık iki meridyen arası 4 dakikalık sürede geçilir. Aynı meridyen üzerinde yer alan bütün noktaların yerel saatleri aynıdır. Sorulan yerler farklı yarımküredeyse meridyen farkını bulmak için bulunulan meridyenler toplanır,
aynı yarımküredeyse büyük meridyenden küçüğü çıkarılır.
180.B    60.    30. o. 20.    50°    180.D

21 Mart ve 23 Eylülde aynı meridyen üzerinde yer alan bütün noktalarda güneşin doğuş ve batış saatleri aynıdır. Bu tarihlerin dışında güneşin doğuş batış saatleri farklıdır.

Örn: 21 Haziran tarihinde kuzeyde bulunan loktalarda güneş güneyde bulunan noktalara göre laha erken doğar daha geç batar.